Ticaret Bakanlığı tarafından son yıllarda yapılan mevzuat düzenlemeleri, özellikle lokanta, restoran ve kafelerde fiyat şeffaflığı konusunu kesin bir zorunluluk haline getirmiştir. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve buna bağlı Fiyat Etiketi Yönetmeliği çerçevesinde, işletmelerin fiyat politikalarını önceden ve eksiksiz olarak beyan etmeleri gerekmektedir.

Yönetmelik, yiyecek ve içecek hizmeti sunan tüm işletmelere (lokanta, restoran, kafe, pastane vb.) şu temel noktalarda bilgilendirme yükümlülüğü getirmiştir:

• Kapı Girişi Yükümlülüğü: Müşteri kabulü yapılan her bir giriş kapısının önünde, tarife ve fiyat listelerinin kolaylıkla görülebilir ve okunabilir bir şekilde asılması veya bulundurulması zorunludur.
• Masa Yükümlülüğü: Hizmet sunulan masaların üzerinde veya müşteriye sunulan menü/kataloglarda fiyatların eksiksiz ve okunaklı şekilde yer alması gerekir.

Bu zorunluluk, tüketicilerin hizmet almadan önce fiyatlar hakkında tam bilgi edinmesini sağlayarak, hizmet sonrasında ortaya çıkan “sürpriz hesaplar” ile karşılaşmalarını engellemeyi amaçlar.

Özellikle pandemi sonrası yaygınlaşan QR kod menü kullanımı, tüketiciler ve işletmeler arasında pratik bir çözüm olarak sunulsa da, 11/10/2025 tarihli ve 33044 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Fiyat Etiketi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik’te, Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu (TESK) tarafından dağıtım yerlerine gönderilen 2024/4 Sayılı Genelge’de ve Ticaret Bakanlığı’nın ilgili birimlerinin (Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğü) yazılarında görüldüğü üzere Ticaret Bakanlığı bu konuda önemli bir ayrım yaparak yasal çerçeveyi açık bir ifade ile netleştirmiştir.

Bahsedilen netleştirme, temel olarak aşağıdaki ifadelerle açıklanmıştır:

“Diğer yandan özellikle son dönemlerde teknolojinin getirdiği yenilikler doğrultusunda dijital aygıtların kullanımının yaygınlaşmasıyla, bazı işletmeler tarafından uygulanan sadece QR kodu okutulması marifetiyle menü bilgilerinin görüntülenmesi suretiyle tarife ve fiyat listelerinin ulaşılabilir kılınmasının tek başına yeterli olmadığı ve Yönetmelikteki tarife ve liste bulundurma zorunluluğunu karşılamadığı değerlendirilmektedir.”

“Zira mevzuat hükümlerinde tüketiciler tarafından kolaylıkla görülebilir ve okunabilir şekilde yazılı, dijital veya elektronik etiket, tarife ve fiyat listesi bulundurulması zorunluluğu bulunmakta ancak tarife ve fiyat listelerine Yönetmelik hükümlerine uygun şekilde yer verilmesinin yanı sıra ek bir hizmet olarak QR kodu kullanılmasında ise sakınca bulunmamaktadır.”

Bu açıklama, Ticaret Bakanlığı’nın yorumunu net bir şekilde ortaya koyarak, fiziki veya doğrudan görülebilir dijital/elektronik listelerin ana zorunluluk olduğunu, QR kodun ise sadece ikincil ve ek bir kolaylık olduğunu hukuki zeminde kesinleştirmiştir.

 

YÖNETMELİĞE AYKIRILIĞIN SONUÇLARI

Fiyat listesi bulundurma yükümlülüğünü yerine getirmeyen veya QR kodu tek çözüm olarak sunan işletmeler, doğrudan idari yaptırımlarla karşılaşır.

Ticaret Bakanlığı’na bağlı Ticaret İl Müdürlükleri tarafından yapılan denetimlerde, yönetmeliğe aykırılık tespit edildiğinde işletmelere yüksek miktarlarda idari para cezaları uygulanmaktadır. Bakanlık, bu ihlaller nedeniyle uygulanan toplam ceza miktarının milyonlarca lirayı bulduğunu düzenli olarak duyurmaktadır.

Bunun yanında mağduriyet yaşayan tüketiciler, şikayetlerini Tüketici Hakem Heyetleri veya Alo 175 Tüketici Hattı aracılığıyla ileterek yasal süreci başlatabilir.

Sonuç olarak, şeffaf fiyatlandırma; tüketicinin korunması ve adil rekabetin sağlanması açısından yasal bir zorunluluktur ve bu kurala uymayan işletmelerin cezai yaptırımlarla karşılaşması kaçınılmazdır.